JavaScript
 Logo języka | |
| Pojawienie się |
4 grudnia 1995; ponad 28 lat temu[1] |
|---|---|
| Paradygmat |
Język skryptowy wieloparadygmatowy (obiektowy, funkcyjny, imperatywny) |
| Typowanie | |
| Implementacje |
SpiderMonkey, V8, JavaScriptCore, Chakra, Rhino, Carakan, KJS |
| Aktualna wersja stabilna |
ECMAScript 2023 |
| Twórca | |
| Platforma sprzętowa | |
| Strona internetowa | |
JavaScript, w skrócie JS – skryptowy oraz wieloparadygmatowy język programowania, stworzony przez firmę Netscape, najczęściej stosowany na stronach internetowych. Twórcą JavaScriptu jest Brendan Eich[2]. W połowie lat 90. XX wieku organizacja ECMA wydała na podstawie JavaScriptu standard języka skryptowego o nazwie ECMAScript, aktualnie rozwijaniem tego standardu zajmuje się komisja TC39[3].
Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]
Najczęściej spotykanym zastosowaniem języka JavaScript są strony internetowe. Skrypty te służą najczęściej do zapewnienia interakcji poprzez reagowanie na zdarzenia, walidacji danych wprowadzanych w formularzach lub tworzenia złożonych efektów wizualnych. Skrypty JavaScriptu uruchamiane przez strony internetowe mają znacznie ograniczony dostęp do komputera użytkownika. Po stronie serwera JavaScript może działać w postaci node.js lub Ringo[4].
W języku JavaScript można także pisać pełnoprawne aplikacje. Fundacja Mozilla udostępnia środowisko złożone z technologii takich jak XUL, XBL, XPCOM oraz JSLib. Umożliwiają one tworzenie korzystających z zasobów systemowych aplikacji o graficznym interfejsie użytkownika dopasowującym się do danej platformy. Przykładem aplikacji napisanych z użyciem JS i XUL może być klient IRC o nazwie ChatZilla, domyślnie dołączony do pakietu Mozilla. Microsoft udostępnia biblioteki umożliwiające tworzenie aplikacji JScript jako część środowiska Windows Scripting Host. Ponadto JScript.NET jest jednym z podstawowych języków środowiska .NET. Istnieje także stworzone przez IBM środowisko SashXB dla systemu Linux, które umożliwia tworzenie w języku JavaScript aplikacji korzystających z GTK+, GNOME i OpenLDAP. Platforma Node.js umożliwia pisanie aplikacji wiersza poleceń oraz aplikacji serwerowych. Node.js używany jest także w środowisku Electron, który umożliwia pisanie aplikacji GUI. Język JavaScript używany jest także na urządzeniach internetu rzeczy, robotów, czy układów takich jak Arduino poprzez bibliotekę Johnny-Five[5].
Historia[edytuj | edytuj kod]
ECMAScript[edytuj | edytuj kod]
W 1996 r. organizacja ECMA rozpoczęła pracę nad specyfikacją języka JavaScript pozbawioną odniesień do środowiska interpretującego kod. Język opisany w standardzie ECMA-262 został nazwany ECMAScript. Od tego momentu nazwa JavaScript oznacza jedynie jeden z nadzbiorów języka ECMAScript. Pierwsza wersja standardu była bliska JavaScriptowi w wersji 1.1. Trzecia jako pierwsza rozszerzyła istniejące implementacje. Wersja ES4 została całkowicie porzucona przez przeglądarki internetowe, korzystał z niej jedynie język ActionScript dla platformy Flash.
Od 2015 roku znacząco zmienił się proces tworzenia i wydawania nowych wersji ECMAScript. Po wersji ES5 wydanej w 2009 pojawiała się wersja ES6 wydana w 2015 roku, a następna już w 2016 (ES7, a właściwie ES2016). Zmieniło się również oficjalne nazewnictwo – wersja początkowo nazywana ES6 to teraz ES2015, potem jest ES2016, ES2017 itd[6].
Proces dodawania nowych funkcji do standardu opisującego JavaScript jest opisany w artykule TC39.
Dialekty[edytuj | edytuj kod]
Od czasu powstania JavaScriptu opracowywane były różne jego odmiany interpretowane za pomocą osobnych silników. Oprócz implementacji wprowadzonych do przeglądarek internetowych należy do nich ActionScript aplikacji Adobe Flash oraz UnityScript w silniku Unity (nie jest już on obsługiwany od wersji 2018.2[7]).
| Wersja | Wydana | Okoliczności wydania | Ważniejsze rozszerzenia implementowanej specyfikacji[a][8] |  przeg. |
 spec. |
|---|---|---|---|---|---|
| 1.0 | marzec 1996 | NN 2.0 | brak | ||
| 1.1 | sierpień 1996 | Klasy typów podstawowych, konstruktory, prototypy | NN 3.0 | brak | |
| 1.2 | czerwiec 1997 | Klasa zdarzenia | NN 4.0 | brak[b] | |
| 1.3 | październik 1998 | NN 4.06 | 2 | ||
| 1.4 | ? | Dostępna jedynie po stronie serwera (np. Netscape Enterprise Server). | 2 | ||
| 1.5 | listopad 2000 | Stałe, interfejs DOM poziom pierwszy i drugi | M 0.6 | 3 | |
| 1.6 | listopad 2005 | Mechanizm E4X | Fx 1.5 | 3 | |
| 1.7 | październik 2006 | Funkcje-iteratory, wielokrotne przypisania | Fx 2.0 | 3 | |
| 1.8 | czerwiec 2008 | domknięcia wyrażeń, wyrażenia generujące | Fx 3.0 | 3 | |