22 Aralık 2023

Diziler

Objeler değerlerin anahtarlı bir şekilde koleksiyon halinde tutulmasını sağlar.

Fakat bazı durumlarda sıralı koleksiyon tutmak gerekebilir, 1., 2. ve 3. elemente ihtiyaç olabilir. Örneğin kullanıcıların, ürünlerin, HTML elementlerinin liste halinde tutulmasını istediğinizde;

Obje kullanmak mantıklı değildir, çünkü elemanların sırasını tutmaz bu objeler. Var olanların “arasına” yeni bir özellik girilemez. Objeler böyle kullanımlara uygun değildir.

Bunun için özel bir veri yapısı vardır. Array sıralı koleksiyonları tutar.

Tanımlama

Boş dizi oluşturmak için iki yöntem vardır:

let arr = new Array();
let arr = [];

Neredeyse her zaman ikinci yazım kullanılır. Başlangıç değerlerini köşeli parantez içinde verebilirsiniz:

let meyveler = ["Elma", "Portakal", "Erik"];

Diziler sıfır ile başlarlar.

let meyveler = ["Elma", "Portakal", "Erik"];

alert( meyveler[0] ); // Elma
alert( meyveler[1] ); // Portakal
alert( meyveler[2] ); // Erik

Elamanı değiştirmek mümkündür:

meyveler[2] = 'Armut'; // Şimdi ["Elma", "Portakal", "Armut"]

… Veya diziye yeni bir eleman eklemek mümkündür:

meyveler[3] = 'Limon'; // Şimdi ["Elma", "Portakal", "Armut", "Limon"]

Dizide bulunan elemanların boyutu length metodu ile öğrenilebilir:

let meyveler = ["Elma", "Portakal", "Erik"];

alert( meyveler.length ); // 3

Ayrıca alert kullanarak tüm dizinin gösterilmesi de mümkündür:

let meyveler = ["Elma", "Portakal", "Erik"];

alert( meyveler ); // Elma,Portakal,Erik

Dizi her türlü elemanı tutabilir.

Örneğin:

// Karmaşık tipler
let arr = [ 'Elma', { isim: 'Ahmet' }, true, function() { alert('merhaba'); } ];

// Birinci indeksteki değeri al ve "isim" özelliğini görüntüle
alert( arr[1].isim ); // John

// 3. indeksteki fonksiyonu al ve çalıştır.
arr[3](); // merhaba
Virgül sonrası

Diziler objeler gibi virgül ile bitebilir:

let meyveler = [
  "Elma",
  "Portakal",
  "Erik",
];

“Sürekli virgül” stili yeni eleman ekleme veya çıkarma işlemlerini kolaylaştırır.

pop/push, shift/unshift işlemleri için metodlar

Kuyruk dizilerin en fazla kullanıldığı yerdir. Bilgisayar biliminde, sıralı elemanların koleksiyonları iki operasyonu desteklemelidir:

  • Sonuna yeni eleman eklemeli : push.
  • shift ile başlangıçtan eleman alındığında ikinci eleman birinci olmalı.

Diziler bu iki işlemi de destekler.

Bu işlemler ile çokça karşılaşılır. Örneğin, kuyruktaki mesajların hepsinin ekranda gösterilmesi gerekebilir.

Dizilerin diğer bir kullanım amacı ise diğer bir veri yapısı içindir. Stack

İki operasyonu destekler

  • push : sona eleman ekler.
  • pop : sondan eleman alır.

Bundan dolayı yeni elemanlar her zaman sondan alınır veya sona eklenir.

Yığın bir deste kart olarak düşünülebilir: yeni kartlar eklendiğinde en üste konulur veya en üstten alınır.

Yığına en son eklenen eleman ilk olarak alınır, Buna LIFO (Last-In-First-Out) Son giren ilk çıkar prensibi denir. Kuyruklar için ise FIFO (First-In-First-Out) yani ilk giren ilk çıkar prensibi kullanılır.

JavaScript’te diziler yığın veya kuyruk olarak kullanılabilirler. Başlangıca veya sona yeni eleman eklenebilir veya çıkartılabilir.

Bilgisayar biliminde bu işlemlere izin veren veri yapılarına deque denir.

Dizilerin sonu ile ilgili metodlar:

pop

Dizinin son elemanını döndürür:

let meyveler = ["Elma", "Portakal", "Armut"];

alert( meyveler.pop() ); // Armutu sil ve bunu ekranda bildir.

alert( meyveler ); // Elma, Portakal
push

Dizinin sonuna elaman ekler:

let meyveler = ["Elma", "Portakal"];

meyveler.push("Armut");

alert( meyveler ); // Elma, Portakal, Armut

fruit.push() ile fruit[fruits.length] = ... birbiri ile aynı anlama gelirler.

Dizilerin başlangıcı ile ilgili metodlar:

shift

Dizinin ilk elemanını döndürür:

let meyveler = ["Elma", "Portakal", "Armut"];

alert( meyveler.shift() ); // Elmayı sil ve bunu ekranda bildir.

alert( meyveler ); // Portakal, Armut
unshift

Dizinin başlangıcına eleman ekleme:

let meyveler = ["Portakal", "Armut"];

meyveler.unshift('Elma');

alert( meyveler ); // Elma, Portakal, Armut

push ve unshift metodları aynı anda birden fazla eleman ekleyebilirler: